Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
anakkale Seramikleri Koleksiyonu
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Limyra 2002-2004 Sezonu
Selda BAYBO*

Limyra'da 2002-2003 kazı sezonunda SO 3, SO 9, SO 30, SO 31, SO 32, SO 35, SO 36 ve SO 37'de yapılan sondaj çalışmalarında ele geçen 194 adet cam bu katalog çalışmasını oluşturmaktadır. Aynı formu gösteren cam buluntulardan en nitelikli örnekler katalogda değerlendirilmiş, diğer buluntuların renk ve adetleri "Benzer örnekler" başlığı altında belirtilmiştir. Bu nedenle katalog 76 adet cam parçasından meydana gelmiştir. 4 adet cam ağırlık dışındaki tüm cam buluntular kırık kap parçalarından oluşmaktadır.

Klasik ve Hellenistik döneme ait dört cam buluntu dışındaki 190 parça camın bir kısmı Roma Dönemi'ne, büyük çoğunluğu da geç Roma ve Bizans dönemlerine aittir. Ayrımlama, kap formlarına göre yapılmıştır. Kullanılan cam rengi ağırlıklı olarak şeffaf açık yeşil ve şeffaf mavi-yeşil tonlardadır. Likya Bölgesi camları hakkında yapılan yayınlar, Myra Aziz Nikolaos Kilisesi'nde ele geçen Bizans Dönemi aydınlatma gereçleri ile sınırlıdır. Yayınlanmamış Arykanda camlan hakkında bir Lisans tezi, Limyra camları hakkında bir Diploma tezi ve Patara camları hakkında bir Yüksek Lisans tez çalışması, Likya Bölgesi buluntularının genel karakteri hakkında bilgiler vermektedir.

Katalogda Klasik Dönemi temsil eden cam örneği, iç kalıp tekniği ile üretilmiş ampho-riskos ya da alabastrona ait olması gereken gövde parçasıdır (Kat. No. 1). Opak beyaz zemin üzerine koyu purpur renkli tüy dekorlu bu parça, Karadeniz, Doğu Akdeniz, Kıbrıs ve Anadolu örneklerinden tanınan paralelleri ile İ.Ö. 5. - 4. yy.'a tarihlenmektedir.

Hellenistik Dönem'de iç kalıp tekniği ile üretilmiş alabastronun ağız profiline ait bir parça (Kat. No. 2) bulunmaktadır. Mavi zemin üzerine sarı renk cam ip bezemeli olasılıkla iğ formlu bir alabastrona ait bu parçanın paralellerinin büyük çoğunluğunun Kıbrıs'da bulunması nedeniyle Kıbrıs'a özgü bir form olduğu düşünülmüştür. İ.Ö. 3.-1. yy. tarihli Sicilya, Yunanistan, Anadolu ve Doğu Akdeniz paralelleri çok sayıdadır.

Kat. No. 3, İ.S. 1. yy.'dan, Kat. No. 4, İ.S. 3. yy.'dan itibaren görülen unguentarium formlarının ağız ve boyun formuna benzeyen küçük boyutlu şişelere örnek teşkil etmektedir.

Kat. No. 5-H'de bulunan geniş şişe ağzı formları, İ.S. 2. yy.'dan başlayarak, Bizans Dönemi'nin içlerine kadar kullanım görmüş değişik şişe formlarına ait parçalardır.

Kat. No. 12"deki pek çok parçaya ayrılmış tabana doğru genişleyen şişe formu, büyük boyutu ve kalın cidarlı yapısıyla geç dönem İslami camlarla benzeşmektedir. Kat. No. 13, tabanında, YMY(A)... Eski Yunanca harf baskısı bulunan, prizmal gövdeli, Kat. No. 14, tabanında iç içe 3 daire kabartma bezemeli, İ.S. 1.-4. yy.'da Roma İmparatorluğu'nun yaygın ve kalıba üfleme yöntemiyle şekillendirilmiş, ticari şişe formlarmdandır. Kat. No. 15-18, Geç Roma - Bizans Dönemi'nde yaygın kullanım gören şişe formlarına ait olabilecek dip parçalarından oluşmaktadır.

Kat. No. 20-23'deki bardak formuna ait ağız parçaları ile Kat. No. 24-30'daki bardak formuna ait taban parçaları İ.S. 2.-3. yy. bardak formları yanında ağırlıklı olarak Geç Roma ve Bizans Dönemi yaygın bardak formlarını göstermektedir.

Kat. No. 35-38'deki kaburgalı kase örnekleri Erken Roma Dönemi'ni önemli bir yoğunlukla temsil etmektedir. Bulunan kaburgalı kase parçalarının yarısı yapım dönemindeki metal kaselerin taklidi olarak düşünülen kahverengi tonlarda diğer yarısı da yeşil tonlardadır. Kaburgaların düzensizliği, bu kaselerin kalıpta değil, çark üzerinde şekillendirildiğini göstermektedir. Kat. No. 31'deki kangal kulplu kase yayvan ve derin olabilen formuyla yine Erken Roma Dönemi'nin yaygın formlarındandır ve Terra Sigillata Kase formundan esinlenerek üretilmişlerdir, Kat. No. 32-34 mavi cam bant süslemeli ağız kenar yapılarıyla Geç Roma - Erken Bizans Dönemi özellikleri göstermektedirler.

Kat. No. 40-41'deki ağız kenarı geriye katlanmış tabak formları İ.S. 4. yy.'ın yaygın tabak ve kase formlarının ağız yapıları ile benzerlik göstermektedir. Kat. No. 43'deki ağız profili, Terra Sigillata tabak formunun cama uygulanmış bir varyasyonunu göstermektedir.

Kat. No. 44 ve 45'deki ağız kenarı parçalan, ince cidarlı ama geniş çaplarıyla tabak formuna ait olabilecekleri gibi, Roma Dönemi duvar resimlerinde görülen, derin ve büyük meyve kaselerine de ait olabilirler. Kat. No. 46'da bulunan derin bir kase formuna ait olabilecek parçanın benzerleri bulunamamıştır. Kat. No. 47-48'deki tabanlar da geniş çaplı olmaları nedeniyle tabak formlarına ait olmalıdırlar.

Kat. No. 49'de tek çizimle gösterilen kadeh ayağı formu en çok ele geçen cam formudur. İ.S. 4. yy.'dan başlayarak Ortaçağ içlerine kadar kullanım gören oldukça yaygın bir formdur.

Kat. No. 50-51 çubuklu kandil Kat. No. 52'de kulplu kandil formlarının ağız yapısına benzeyen parçalardır. Kat. No. 53-56 kandil çubuklarına ait parçalardan oluşmaktadır. İ.S. 4. yy.'da Doğu Akdeniz örnekleri ile ilk olarak ortaya çıkan bu form, İ.S. 5.-6. yy.'da yaygınlaşarak, kilise aydınlatmalarında yoğun olarak kullanım görmüştür.

Kat. No. 57'de Patara camları arasında bir örneği bulunan, profilinin diski andıran bir formda devam etmesinden dolayı, düz formlu bir kapak olabileceğini düşündüren, bezemeli bir kenar profili parçası bulunmaktadır. Birden bire derinleşen bir kasenin kenar profili de olabilir. Ancak her iki formda da örneğe rastlanmamıştır.

Kat. No. 58 badem form kabartmalı, Kat. No. 59 kesme bezemeli, Kat. No. 60 kaburga bezemeli, Kat. No. 6l damla bezemeli, Kat. No. 62-63 cam ip bezemeli, Roma Dönemi'nde oldukça yaygın kullanım gören formlara ait, gövde cidar parçalarından oluşmaktadır.

Kat. No. 64'deki geniş ve olasılıkla büyük bir kaba ait kulbun dışındaki Kat. No. 65-69'daki kulplar, İ.S. 5.-6. yy.'da kullanımı çok geniş coğrafyalara yayılan, kulplu kandil formlarına ait olmalıdırlar.

Kat. No. 70-72'deki yapım hatalı yamuk camlar veya cam cürufuna örnek teşkil edecek olan yumru şeklindeki parçalar, kentte Geç Roma ya da Erken Bizans Dönemi'nde üretim yapıldığına işaret eden önemli bir buluntu grubunu oluşturmaktadır.

Önceleri bronzdan üretilen ağırlıklar, İmparatorluğun doğu-batı olarak ikiye bölündüğü Bizans Dönemi'nde yeni bir boyut kazanarak, camdan da üretilmeye başlanır. 3 farklı standartta basıldığı bilinen cam ağırlıklar altın sikke ayarı için kullanılmıştır. Kat. No. 73-76'da yer alan cam ağırlıklar, genellikle 6.-7. yy.'a tarihlenen Bizans Dönemi haç monogramlı ağırlıklardandır. Cam yüzeyinin tahribat görmesi nedeniyle monogramları tam olarak okunamayan bu cam ağırlıklar, benzer harfleri bulundurması nedeniyle İmparator Heraklios ya da Theodisios III dönemlerine (İ.S. 7. yy.) ait olmalıdırlar.

Sonuç olarak Limyra cam buluntuları, Roma Dönemi ve Bizans Dönemi özellikleri gösteren Likya Bölgesi kentlerinden Patara ve Arykanda'nın kazı alanı cam buluntuları ile form ve kalite açısından paralellik göstermektedir.


*M.A. Selda Baybo, Pınarbaşı Mah. 700. Sokak, Safir Sok., B Blok 6/2. Antalya.

Özet Listesi