Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Kaleii Mzesi
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Likya ve Pamfilya’da Roma Ordusu
Julian BENNETT*
Roma İmparatorluğu tarihi ve arkeolojisinin ana araştırma alanlarından biri Roma’nın çeşitli eyaletlerinde konuşlanmış askeri güçleriyle ilgilidir. Bu konudaki bilgimiz Kuzey Afrika ve Avrupa eyaletleri için doğudaki diğer eyaletlere nazaran çok daha fazladır. Araştırma ve bilgi konusundaki bu dengesizliğin çeşitli sebepleri vardır ancak kilit etmenlerden biri Doğu eyaletlerindeki Roma askeri varlığı için epigrafik verilerin sistematik şekilde incelenmemiş olmasıdır. Bu durum özellikle Anadolu’daki eyaletler için geçerlidir ve bu araştırmada Iulius-Claudiuslar dönemi ile “Üçüncü Yüzyıl Krizi” (yani, İ.S. 14–235/238) arasındaki zaman diliminde Likya ve Pamfilya’da üslenmiş Roma askeri birliklerini belirlemek amacıyla mevcut epigrafik verileri kullanarak elden geldiğince bu konuda sağlıklı bilgi sunmaktır. Söz konusu analizde kullanılan epigrafik veri tipleri hakkında özet bilgi ve inermes provincae ya da “savunmasız eyaletler” denilen, Likya ve Pamfilya gibi ağır şekilde askerlendirilmiş sınırlardan uzaktaki topraklarında Roma Devleti’nin iç güvenliği nasıl sağladığına dair de bir kısa değerlendirme verilmektedir. Bunların yanı sıra kısaca savunmasız eyaletlerde garnizona alınan ve vatandaş olmayanlardan oluşan Roma auxilia birliklerinin doğası anlatılmaktadır.

Bu gözden geçirmenin birincil sonuçlarından biri İ.S. 1. yy. ile 3. yy. arasında Likya ve Pamfilya bölgelerine ardı ardına en az dört ve belki de beş auxiliary quingenary cohortes atandığı anlaşılmıştır. Bu garnizonlardan ilki muhtemelen, 1. yy.’ın ortalarında, daha Pamfilya hâlâ Galatya’ya bağlı iken Perge’de varlığı bilinen cohors I Hispanorum equitata idi. Bu birimi görünüşe göre Vespasianus’un hükümdarlığının ilk yıllarında Side’de tespit edilen I Apula civium Romanorum takip etti. Bu birlik, muhtemelen 114 yılında Traianus’un Parth Savaşı’na hazırlıkları sırasında doğuya gönderilinceye kadar, Likya-Pamfilya birleşik eyaletinde kalmış olabilir. Likya-Pamfilya’daki bir sonraki garnizon, Side’deki bir mezar yazıtından öğrenilen III Raetorum equitata olabilir, ancak 123 yılına gelindiğinde birleşik eyaletin garnizonu, Patara’da bir üyesi saptanan I. Musulamiorum equitata idi. Bu birlikte muhtemelen 162/3 yılına kadar eyalette kaldı ve bu tarihte Verus’un Parth Savaşı için yola çıktığında yerini I Flavia Numidarum equitata aldı. Bu son birlik hem Perge hem de Side’de saptanmış olup 238 yılına kadar eyalette olduğu bilinmektedir.

Elimizdeki sınırlı bilgiden anlaşıldığı üzere ilgilendiğimiz zaman diliminde Likya ve Pamfilya’da bu birlikler tarafından sürekli kullanılan sabit bir üs yoktu. Bilakis, her birlik olasılıkla Perge ve Side arasında eşit bölünmüş olabilir ve bazı alt-birlikler hatta Patara ve Olympos gibi başka kent merkezlerinde ve kırsal bölgelerde ile özellikle Likya-Pamfilya’nın dağlık iç kesimlerinde bireysel askerler çalışıyordu. Bu birimlerin ve adamlarının görevleri ve işlevleri hakkında neredeyse hiç gerçek veri bulunmamasına karşın elimizdekiler Roma İmparatorluğu’nun diğer savunmasız eyaletlerindeki bu tür etkinliklerle ilgili bilinenlerle uyum içindedir. Diğer bir deyişle, bu birlikler Roma idaresi adına yerel konularla ilgilendi ve kentsel ve kırsal bölgelerde etkin jandarmalık görevi yaptı. Ancak, 3. yy.’ın üçüncü çeyreğine yani “Üçüncü Yüzyıl Krizi”nin en ateşli günlerine gelindiğinde Likya-Pamfilya’nın iç bölgelerindeki genel güvenlik eksikliği ve artan huzursuzluk sonucu daha sert ve daha yerel polis gücü biçimi geliştirildiği açıktır. Halk arasında “haydut kovalayıcı” olarak bilinen bu yerel milisler sonuçta aslında eyaletin auxilia garnizonu tarafından sağlanan güvenlik işlevini üstlenmeye başladı.

*Asst. Prof. Dr. Julian Bennett
Department of Archaeology and Art History, Bilkent University, 06800 Bilkent, Ankara.
E-mail: bennett@bilkent.edu.tr

Özet Listesi